ÖZ
Amaç
Bu çalışmanın birincil amacı, komorbiditesi olan infertil kadınlarda ovulasyonu indüklemede klomifen ve letrozolün etkinliğini karşılaştırmaktı. İkincil amaçlar arasında, iki tedavi grubu arasında gebelik oranları, çoğul gebelik ve ilaçların yan etkileri açısından gebelik sonuçlarındaki farklılıkların değerlendirilmesi yer almaktadır.
Yöntemler
Ocak-Haziran 2025 tarihleri arasında CMH Kharian Tıp Fakültesi ve bağlı hastanede kesitsel bir çalışma yürütüldü. Komorbiditeleri farklılık gösteren toplam 120 infertil kadın çalışmaya dahil edilerek letrozol grubu ve klomifen grubu olmak üzere iki tedavi grubuna ayrıldı. Çalışmada ovulasyon oranları, gebelik oranları, çoğul gebelik ve ilaçların yan etkileri tahmin edilerek istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular
Letrozol grubu, ovulasyon (%86,7) ve gebelik oranları (%66,7) açısından klomifen grubuna (%68,3 ve %40,0) kıyasla anlamlı derecede daha iyi sonuçlar gösterdi. Letrozol, daha az yan etki ve daha düşük çoğul gebelik prevalansı (%5,0) ile ilişkilendirildi; klomifen grubunda bu oran %18,3 idi.
Sonuç
Letrozol, komorbiditesi olan infertil kadınlarda ovulasyon indüksiyonu açısından klomifen sitrata göre daha etkili ve daha güvenli görünmektedir. Bu bulgulara dayanarak; letrozol, bu hasta grubunda birinci basamak tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir.
Anahtar Kelimeler:
İnfertilite, ovulasyon indüksiyonu, letrozol, klomifen, komorbidite, polikistik over sendromu
Kaynaklar
1World Health Organization. Infertility Prevalence Estimates 1990-2021 [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Jul 20]. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/366700/9789240068315-eng.pdf
2Abebe MS, Afework M, Abaynew Y. Primary and secondary infertility in Africa: systematic review with meta-analysis. Fertil Res Pract. 2020;6:20.
3Sharif N, Manzoor U, Bano S, Shahzaad U. Comparison of letrozole and clomiphene citrate efficacy in terms of ovulation induction and pregnancy rate. TPMJ. 2021;28:749-54.
4Capezzuoli T, Sorbi F, Vannuccini S, Clarizia R, Ceccaroni M, Petraglia F. Endometriosis and infertility: the comorbidities. In: Ferrero S, editor. Endometriosis-related infertility: a comprehensive manual. Cham: Springer; 2024. p. 9-17.
5Kar S. Clomiphene citrate or letrozole as first-line ovulation induction drug in infertile PCOS women: a prospective randomized trial. J Hum Reprod Sci. 2012;5:262-5.
6Saha S, Shirazee HH, Murmu M, Hassan F, Majhi AK, Bhattacharya SK. A prospective comparative study of letrozole and clomiphene citrate in ovulation induction in women having PCOS. Int J Pharm Sci Res. 2024;15:1252-60.
7Pandya MR, Patel K. A study of comparison of effectiveness of letrozole (5 mg) versus clomiphene citrate (100 mg) for ovulation induction among infertile women. Indian J Obstet Gynecol Res. 2021;8:553-8.
8Legro RS, Brzyski RG, Diamond MP, Coutifaris C, Schlaff WD, Casson P, et al.; NICHD Reproductive Medicine Network. Letrozole versus clomiphene for infertility in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 2014;371:119-29. Erratum in: N Engl J Med. 2014;317:1465.
9Pajai S, Potdar J, Gopal U, Banait T. A review on the use of letrozole in female and male infertility. Cureus. 2022;14:e31291.
10Javeria M, Noor L, Taj U, Hanif QA, Hussain S, Hanif A. Impact of letrozole on mature follicle rate in treatment of subfertility due to polycystic ovarian syndrome. Pak J Health Sci. 2024;31:76-80.
11Yun J, Choi YS, Lee I, Won YB, Lee JH, Seo SK, et al. Comparison of congenital malformations among babies born after administration of letrozole or clomiphene citrate for infertility treatment in a Korean cohort. Reprod Toxicol. 2018;82:88-93.
12Arya S, Hansen KR, Peck JD, Wild RA; National Institute of Child Health and Human Development Reproductive Medicine Network. Metabolic syndrome in obesity: treatment success and adverse pregnancy outcomes with ovulation induction in polycystic ovary syndrome. Am J Obstet Gynecol. 2021;225:280.e1-11.
13Bucci I, Giuliani C, Di Dalmazi G, Formoso G, Napolitano G. Thyroid autoimmunity in female infertility and assisted reproductive technology outcome. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:768363.
14Zafar T, Asif F, Naurin R, Majeed T, Mahmood Z. Comparing effectiveness of letrozole versus clomiphene citrate to evaluate the ovulation induction in patients with POS. Pak J Med Health Sci. 2021;15:2685-8.
15Najim HD, Al-Khfajy W, Albasry Z, Al-Taie A. Therapeutic impact of letrozole and clomiphene citrate for ovulation induction in Iraqi female patients with polycystic ovary syndrome. Int J Acad Med. 2023;9:47-52.
16Franik S, Le QK, Kremer JA, Kiesel L, Farquhar C. Aromatase inhibitors (letrozole) for ovulation induction in infertile women with polycystic ovary syndrome. Cochrane Database Syst Rev. 2022;9:CD010287.
17Wasim T, Nasrin T, Zunair J, Irshad S. Efficacy of letrozole vs clomiphene citrate for induction of ovulation in women with polycystic ovarian syndrome. Pak J Med Sci. 2024;40:78-83.
