ÖZ
Amaç
Epilepsi, çocukluk çağında sık görülen ve nöroenflamasyon ile metabolik süreçlerin epileptogenezde rol oynadığı düşünülen kronik bir nörolojik hastalıktır. İrisin, leptin ve adiponektin gibi adipomyokinlerin nöroenflamasyon, enerji metabolizması ve nöronal uyarılabilirlik üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada idiopatik epilepsili çocuklarda serum adipomyokin düzeylerinin değerlendirilmesi ve bu moleküllerin tedavi yanıtı ile ilişkilerinin araştırılması amaçlandı.
Yöntemler
Bu olgu-kontrol çalışmasına 68 idiopatik epilepsili çocuk (15’i ilaç dirençli, 53’ü ilaç yanıtlı) ve 66 sağlıklı kontrol dahil edildi. Serum irisin, leptin ve adiponektin düzeyleri ELISA yöntemiyle analiz edildi. Vücut kitle indeksi (VKİ), yaş ve cinsiyete göre birebir eşleştirme sonrası 58 epilepsi hastası ve 58 kontrol değerlendirmeye alındı. Alt grup analizlerinde 15 ilaç dirençli hasta ile VKİ uyumlu 15 ilaç yanıtlı hasta karşılaştırıldı. Korelasyon, lojistik regresyon ve alıcı işletim karakteristiği analizleri yapıldı.
Bulgular
Eşleştirme sonrası epilepsi grubunda serum irisin düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0,032). Leptin ve adiponektin düzeyleri açısından epilepsi ve kontrol grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. Alt grup analizlerinde leptin ve adiponektin düzeyleri ilaç yanıtlı grupta ilaç dirençli gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p=0,043 ve p=0,024). İrisin düzeyleri açısından alt gruplar arasında fark izlenmedi. Lojistik regresyon analizinde leptin ve adiponektin tedavi yanıtı ile ilişkili bulundu.
Sonuç
Bulgular, irisinin epilepsi ile ilişkili mekanizmalarda rol oynayabileceğini, leptin ve adiponektinin ise tedavi yanıtı ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Adipomyokinlerin epilepsi alt tiplerini ayırt etmede sınırlı tanısal değeri olmakla birlikte, çocukluk çağı epilepsisinde tedavi yanıtının öngörülmesinde potansiyel biyobelirteçler olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler:
Epilepsi, adipomyokin, irisin, leptin, adiponektin, ilaç direnci
Kaynaklar
1Kwan P, Brodie MJ. Refractory epilepsy: mechanisms and solutions. Expert Rev Neurother. 2006;6:397-406.
2Hauser WA, Banerjee PN. Epidemiology of epilepsy in children. In: Pellock JM, Bourgeois BFD, Dodson WE, eds. Pediatric Epilepsy: Diagnosis and Therapy. 3rd ed. New York: Demos Medical Publishing. 2008. p.147-64.
3Fisher RS, Cross JH, D’Souza C, French JA, Haut SR, Higurashi N, et al. Instruction manual for the ILAE 2017 operational classification of seizure types. Epilepsia. 2017;58:531-42.
4Vezzani A, Fujinami RS, White HS, Preux PM, Blümcke I, Sander JW, et al. Infections, inflammation and epilepsy. Acta Neuropathol. 2016;131:211-34.
5Shimada T, Takemiya T, Sugiura H, Yamagata K. Role of inflammatory mediators in the pathogenesis of epilepsy. Mediators Inflamm. 2014;2014:901902.
6Shan Y, Chen Y, Gu H, Wang Y, Sun Y. Regulatory basis of adipokines leptin and adiponectin in epilepsy: from signaling pathways to glucose metabolism. Neurochem Res. 2023;48:2017-28.
7Graf C, Ferrari N. Metabolic health-the role of adipo-myokines. Int J Mol Sci. 2019;20:6159.
8Mora-Muñoz L, Guerrero-Naranjo A, Rodríguez-Jimenez EA, Mastronardi CA, Velez-van-Meerbeke A. Leptin: role over central nervous system in epilepsy. BMC Neurosci. 2018;19:51.
9Bloemer J, Pinky PD, Govindarajulu M, Hong H, Judd R, Amin RH, et al. Role of adiponectin in central nervous system disorders. Neural Plast. 2018;2018:4593530.
10Kwan P, Arzimanoglou A, Berg AT, Brodie MJ, Allen Hauser W, Mathern G, et al. Definition of drug resistant epilepsy: consensus proposal by the ad hoc Task Force of the ILAE Commission on Therapeutic Strategies. Epilepsia. 2010;51:1069-77.
11Olcay N, Hülya G, Andrzej F. Bundak R, Gökçay G, Darendeliler F, ve ark. Türk çocuklarında vücut ağırlığı, boy uzunluğu, baş çevresi ve vücut kitle indeksi referans değerleri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 2008;51:1-14.
12Kutlu E, Ozgen LT, Bulut H, Kocyigit A, Ustunova S, Hüseyinbas O, et al. Investigation of irisin’s role in pubertal onset physiology in female rats. Peptides. 2023;163:170976.
13Gorska-Ciebiada M, Ciebiada M. Association between serum irisin and leptin levels and risk of depressive symptoms in the diabetic elderly population. J Clin Med. 2023;12:4283.
14Shan Y, Chen Y, Gu H, Wang Y, Sun Y. Regulatory basis of adipokines leptin and adiponectin in epilepsy: from signaling pathways to glucose metabolism. Neurochemical Research. 2023;48:2017-28.
15Erkec OE, Milanlıoğlu A, Komuroglu AU, Kara M, Huyut Z, Keskin S. Evaluation of serum ghrelin, nesfatin-1, irisin, and vasoactive intestinal peptide levels in temporal lobe epilepsy patients with and without drug resistance: a cross-sectional study. Rev Assoc Med Bras (1992). 2021;67:207-12.
16Erbayat-Altay E, Yamada KA, Wong M, Thio LL. Increased severity of pentylenetetrazol induced seizures in leptin deficient ob/ob mice. Neurosci Lett. 2008;433:82-6.
17Guo Z, Jiang H, Xu X, Duan W, Mattson MP. Leptin-mediated cell survival signaling in hippocampal neurons mediated by JAK STAT3 and mitochondrial stabilization. J Biol Chem. 2008;283:1754-63.
18Hamed SA, Fida NM, Hamed EA. States of serum leptin and insulin in children with epilepsy: risk predictors of weight gain. Eur J Paediatr Neurol. 2009;13:261-8.
19Jeon BT, Shin HJ, Kim JB, Kim YK, Lee DH, Kim KH, et al. Adiponectin protects hippocampal neurons against kainic acid-induced excitotoxicity. Brain Res Rev. 2009;61:81-8.
20Lee EB, Warmann G, Dhir R, Ahima RS. Metabolic dysfunction associated with adiponectin deficiency enhances kainic acid-induced seizure severity. J Neurosci. 2011;31:14361-6.
21Aly RH, Amr NH, Saad WE, Megahed AA. Insulin resistance in patients on valproic acid: relation to adiponectin. Acta Neurol Scand. 2015;131:169-75.
22Li HF, Zou Y, Xia ZZ, Gao F, Feng JH, Yang CW. Effects of topiramate on weight and metabolism in children with epilepsy. Acta Paediatr. 2009;98:1521-5.
23Chyra M, Roczniak W, Świętochowska E, Dudzińska M, Oświęcimska J. The effect of the ketogenic diet on adiponectin, omentin and vaspin in children with drug-resistant epilepsy. Nutrients. 2022;14:479.
24Toscano ECB, Lessa JMK, Gonçalves AP, Rocha NP, Giannetti AV, de Oliveira GN, et al. Circulating levels of adipokines are altered in patients with temporal lobe epilepsy. Epilepsy Behav. 2019;90:137-41.
25Roca-Rivada A, Castelao C, Senin LL, Landrove MO, Baltar J, Crujeiras AB, et al. FNDC5/irisin is not only a myokine but also an adipokine. PLoS One. 2013;8:e60563.
26Pignataro P, Dicarlo M, Zerlotin R, Zecca C, Dell’Abate MT, Buccoliero C, et al. FNDC5/irisin system in neuroinflammation and neurodegenerative diseases: update and novel perspective. Int J Mol Sci. 2021;22:1605.
27Flori L, Testai L, Calderone V. The “irisin system”: from biological roles to pharmacological and nutraceutical perspectives. Life Sci. 2021;267:118954.
28Elhady M, Youness ER, Gafar HS, Abdel Aziz A, Mostafa RSI. Circulating irisin and chemerin levels as predictors of seizure control in children with idiopathic epilepsy. Neurol Sci. 2018;39:1453-8.
29Ergul Erkec O, Algul S, Kara M. Evaluation of ghrelin, nesfatin-1 and irisin levels of serum and brain after acute or chronic pentylenetetrazole administrations in rats using sodium valproate. Neurol Res. 2018;40:923-9.
30Jang HB, Kim HJ, Kang JH, Park SI, Park KH, Lee HJ. Association of circulating irisin levels with metabolic and metabolite profiles of Korean adolescents. Metabolism. 2017;73:100-8.
31Özcan Ö, Arslan M, Güngör S, Yüksel T, Selimoğlu MA. Plasma leptin, adiponectin, neuropeptide Y levels in drug naive children with ADHD. J Atten Disord. 2018;22:896-900.
